Comunitą di S.Egidio


 

05/01/2003

Roli i diplomacisė paralele. Komuniteti dje festoi 10-vjetorin e nisjes sė aktivitetit nė Shqipėri
3 ndėrmjetėsimet e San Exhidios
Si hyri Vinēenco Palja nė zyrėn e Ramiz Alisė

 

Pikėrisht nė piramidėn qė ishte ngritur pėr tė pėrjetėsuar politikanin shqiptar i cili e kishte sulmuar mė shumė se kushdo Vatikanin, ėshtė vendosur kontakti i parė i tė dėrguarit tė Selisė sė Shenjtė me njė prej zyrtarėve mė tė rėndėsishėm tė Tiranės, 12 vjet mė parė.

Qė nga takimi i atėhershėm i Vinēenco Paljas me Spiro Deden nė kafen e Muzeut tė Enver Hoxhės, ka kaluar mė shumė se njė dekadė. Komuniteti San Exhidio i cili i ka negociuar gati tė gjitha krizat nė rajon -pėfshirė dhe ato shqiptare- dje ka oganizuar njė konferencė me rastin 10-vjetorit tė fillimit tė aktivitetit tė tij nė Shqipėri. Ministri i Jashtėm, Ilir Meta, ka falėnderuar "San Exhidon pėr ndihmėn qė i dha Shqipėrisė gjatė vitit 1997", ndėrsa kryetari i PD-se, Berisha, konstatoi se "ju keni qenė aty ku tė tjerėt kanė munguar". Dje Moisiu e dekoroi atė Paljan.


Si erdhi Palja nė Tiranė

Ishte fundi i vitit 1990. Pak ditė kishte qė ishte krijuar opozita dhe vendi ishte pėrfshirė nga ethet e zgjedhjeve tė para pluraliste. Drejtuesi i Komunitetit tė San Exhidios erdhi nė Tiranė nė mėnyrė gati incognito. Bėnte pjesė nė njė grup bashkėpunėtorėsh tė Andreotit, tė cilėt erdhėn nė Shqipėri me njė mision informimi. Bashkėpunėtorėt e kryeministrit tė atėhershėm italian erdhėn pėr tė vendosur kontakte dhe pėr tė mėsuar nga afėr tendencat e Tiranės, qė ishte nė njė kapėrcyell historik. Mes tyre ndodhej dhe kryetari i komunitetit katolik tė San Exhidios, Vinēenco Palja, i cili krahas diplomacisė paralele ishte dhe pika e kontaktit mes Andreotit dhe Vatikanit. I pari zyrtar qė kanė takuar, ishte Spiro Dede, njė nga reformatorėt qė drejtoi procesin e konvertimit tė PPSH-sė nė Parti Socialiste. Gjatė bisedės qė zhvilluan te kafja e Piramidės, Palja e pyeti Deden se a ishte Shqipėria e gatshme tė hapej dhe ndaj Vatikanit. Pyetja nuk ishte pa vend. Pėr gati gjysmė shekulli, Selia e Shenjtė ka qenė njė nga objektivat mė tė goditura tė propagandės komuniste, duke pasur parasysh se Shqipėria ishte shpallur i pari vend ateist nė botė, ku ishin mbyllur gjithė objektet e kultit dhe qindra misionarė fetarė kishin pėrfunduar nė burgje. Nė kėtė bisedė Palja ishte i veshur si njė qytetar i zakonshėm. Ishte koha kur nė Shqipėri, nėse dikush shikohej me rasėn e priftit, mendohej se kishte zbritur nė rrugė ndonjė alien. Por pak orė mė vonė, Vinēenco Palja hyri i veshur me uniformėn e priftit nė zyrėn e Ramiz Alisė, me kėrkesėn e kėtij tė fundit, pas ndėrmjetėsimit tė Dedes. Pas kėtij kontakti nisi njė seri programesh humanitare pėr tė ndihmuar zonat mė tė varfra tė Shqipėrisė.


Negociatat

Pėrmes aktivitetit diplomatik tė San Exhidios nė hapėsirėn shqiptare, mbahen mend 3 ndėrmjetėsime. I pari ndodhi nė vitin 1996 mes Rugovės dhe Millosheviēit pėr arsimin nė Kosovė. Njė vit mė vonė, drejtuesit e politikės shqiptare shkuan nė selinė e San Exhidios pėr tė firmosur marrėveshjen njė muaj para zgjedhjeve tė parakohshme. Palėt angazhoheshin se do ta njihnin rezultatin e zgjedhjeve dhe kontrolli i shtetit do t'i kalonte opozitės. Ndėrsa nė kohėn e luftės nė Kosovė ky komunitet mori nga Millosheviēi lejen e largimit tė Rugovės.


Projektet qė San Exhidio po bėn nė Shqipėri

Ushqehen keq dhe janė tė ekspozuar ndaj sėmundjeve ngjitėse. Ende kanė probleme tė tilla fėmijėt shqiptarė nė kėtė prag mijėvjeēari. Statistikat tregojnė se tė paktėn 20 mijė fėmijė 0-3 vjeē qė jetojnė nė Tiranė, Lezhė, Pukė, Burrel, Bajram Curri, Peshkopi, Malėsi e Madhe dhe Shkodėr ushqehen keq e priren tė sėmuren shpesh. Anėtarėt e Komunitetit "San Exhidio" premtojnė se situata nuk do tė jetė e tillė nė 2004. Programi i tyre "Nxitja e shėndetit dhe e rritjes sė fėmijėve 0-3 vjeē" ėshtė nė hapat e para. Kėshtu, konferenca e djeshme nuk ishte epilogu i bashkėjetesės 10-vjeēare tė "San'Exhidios" me shqiptarėt. Janė tė paktėn pesė programe pėr Shqipėrinė qė ky komunitet i llogarit tė papėrfunduara. Njė nga ndėrhyrjet e fundit tė misionarėve ka qenė nė qarkun e Shkodrės, ku siē theksoi Monsinjor Angelo Massafra, President i Konferencės Ipeshkvore Shqiptare, gjatė muajit dhjetor janė pajtuar njė numėr i konsiderueshėm gjaqesh.

- "Edukimi pėr paqen" ka filluar nė 1995, pėrfshin qarkun e Tiranės, Lezhės dhe Shkodrės. Prej tij pėrfitojnė 3000 nxėnės dhe 50 mijė mėsues

- "Nxitja e shėndetit dhe e rritjes sė fėmijėve 0-3 vjeē". Projekti ka nisur nė 2002 e do pėrfundojė pas njė viti. Prej tij do pėrfitojnė 20 mijė fėmijė nga Tirana, Lezha, Mati, Tropoja e Shkodra.

- "Birėsimi nė largėsi" ėshtė nė vazhdim qė nga 2001. Pėrfitojnė 100 fėmijė nga Tirana, Lezha, Shkodra e Berati.

- "Birėsimi ndėrkombėtar" filloi nė 2001

- "Mbėshtetja ndaj shkollave shqiptare" zė fill nė vitin 2000 dhe do vazhdojė. Parashikon tė ndihmojė 5000 nxėnės